فصل هشتم گونه‌هاى « نسخ » در قرآن كريم پيش از كاوش تفصيلى دربارهء نظريهء انكار « نسخ » رواست كه به گونه‌هاى « نسخ » كه پژوهندگان علوم قرآنى و ميدانداران اصول فقه و عالمان كلام اسلامى ، يادآورى كرده‌اند بپردازيم ، اينان نسخ را همانگونه كه در پيش گفتيم ، از جوانب گوناگونى مورد تقسيم قرار داده و در مورد انواع فراوان آن سخن گفته‌اند ، ولى ما ذيلا تنها به يك « 1 » نوع آن مىپردازيم و آن اين است كه نسخ در قرآن كريم ، از نظر عقلى ، تنها به يكى از سه صورت قابل تصور است و شق چهارمى نمىتوان برايش فرض نمود ، گر چه در طول تاريخ فرويش قرآن تاكنون ، پژوهشگران كهن و معاصر ، آن موارد را مورد بحث و بررسى قرار داده‌اند ، اما اغلب با چشم‌پوشى و بىطرفانه بدان نگريسته‌اند و بدون نقد تنها به نقل اقوال پرداخته و گفتار و نوشتارهاى گذشتگان را تكرار نموده‌اند ، در صورتى كه برخى از صور مفروض آن ، در ميدان تحقيق ، در ديدگاه عقل و نقل مردود بوده و از كرامت بىكران قرآن كريم به دور است . و به عبارت ديگر قول به تحريف است كه به اجماع امت مرحومهء محمدى دامن اقدس قرآن كريم از آن پاك و منزه و به دور است و ما همان تقسيم را به ترتيب بيان كرده و سپس هر يك از آنها را مورد نقد و بررسى قرار مىدهيم .

--> ( 1 ) منظور ، همان تقسيم نسخ بر پايهء عقلى است كه بيش از سه‌گونه متصور نيست .